Instytut Pedagogiki Specjalnej został utworzony w Dolnośląskiej Szkole Wyższej równocześnie z jej powołaniem.

W jego strukturze wewnętrznej wyodrębniono pięć zakładów:

1. Zakład Resocjalizacji,
2. Zakład Edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością intelektualną,
3. Zakład Surdopedagogiki,
4. Zakład Pedagogiki Leczniczej,
5. Zakład Terapii Zajęciowej i Psychomotoryki.

W ramach Instytutu funkcjonuje także:

1. Gabinet Diagnozy i Terapii Dzieci z Utrudnieniami Rozwoju kierowany przez prof. dr hab. Joannę Kruk-Lasocką. Stanowi on cenne zaplecze dla zajęć dydaktycznych oraz procesu badawczego. Gabinet zajmuje się nieodpłatną działalnością usługową na rzecz środowiska. Badania diagnostyczne i terapeutyczne prowadzą pracownicy Instytutu angażując w ten proces, stosownie do poziomu przygotowania teoretycznego i praktycznego, studentów starszych lat prowadzonych w Instytucie kierunków studiów.
2. Pracownia Psychoprofilaktyki Uzależnień, kierowana przez prof. dr hab. Dorotę Rybczyńską Abdel-Kawy
   
3. Pracownia Badań nad Autyzmem kierowana przez prof. dr hab. Małgorzatę Sekułowicz

Instytut organizuje także studia podyplomowe. Aktualnie w ofercie edukacyjnej znajduje się 11 zróżnicowanych cykli kształcenia.Największą popularnością cieszą się podyplomowe studia z zakresu resocjalizacji i socjoterapii.Stałe zainteresowanie towarzyszy także studiom podyplomowym z rewalidacji niepełnosprawnych umysłowo i surdopedagogiki.

W Instytucie pracuje na pełnym etacie 27 nauczycieli akademickich, w tym 8 profesorów, 15 doktorów i 4 magistrów.

W Instytucie w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym realizowane są studiach I stopnia (licencjackie) i II stopnia (uzupełniające magisterskie) na pięciu specjalnościach/profilach: resocjalizacji, edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością intelektualną, surdopedagogiki, pedagogiki leczniczej oraz terapii pedagogicznej.  Pracownicy Instytutu realizują także wspólnie z pozostałymi jednostkami organizacyjnymi Uczelni zajęcia na jednolitych i uzupełniających studiach magisterskich. W Instytucie na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych kształci się około 1200 osób.